I. Dünya Savaşı’nın 100. Yılında Balkanlar ve Göç

İstanbul Üniversitesi’nin ev sahipliğinde İÜ Avrasya Enstitüsü, İÜ Atatürk İlke ve İnkılapları Enstitüsü ve Rumeli Balkan Federasyonu işbirliğiyle düzenlenen “I. Dünya Savaşı’nın 100. Yılında Balkanlar ve Göç” konulu uluslararası kongre, 2-4 Aralık 2015 tarihlerinde gerçekleştirildi.

İÜ Fen Fakültesi Ord. Prof. Dr. Cemil Bilsel Konferans Salonu’nda başlayan kongrenin açılış töreninde saygı duruşunun ardından İstiklal Marşı okunarak balkan savaşlarında ve göç esnasında hayatını kaybeden halklara mensup kişiler anıldı. İstiklal Marşı’nın okunmasının ardından Balkanlar ve Göç konulu barkovizyon gösterimine geçildi.

Gösterimin ardından açılış konuşmaları için ilk olarak İÜ Atatürk İlke ve İnkılapları Enstitüsü Müdürü ve Kongre Düzenleme Kurulu Eş Başkanı Prof. Dr. Cezmi Eraslan kürsüye davet edildi. Kürsüye gelen Prof. Dr. Eraslan, selamlamayla başladığı konuşmasına Balkan Savaşları ve göç süreçleri hakkında bilgiler vererek devam etti. I. Dünya Savaşı’nın bir insanlık felaketi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Eraslan, Balkan Savaşları sırasında ve sonrasında yaşanan göç hareketleri nedeniyle İstanbul camilerinin avlularında ayak basacak yer kalmayacak şekilde muhacirlerle dolduğunu belirterek, “Böyle etkileri olan bir savaşlar zinciri ve göç hareketini, 15 yabancı ve 16 yerli akademisyen ile tartışacağız” dedi. Savaşların ve emperyalist amaca hizmet edenlerin çizdiği coğrafyalarda hiçbir zaman barış ve huzur sağlanamadığını belirten Prof. Dr. Eraslan, savaş ve göç yoluyla devletlerin; sosyal, siyasal ve kültürel alanlarda oldukça güç ve telafisi zor durumlara düştüğünü sözlerine ekleyerek İÜ Rektörü Prof. Dr. Mahmut Ak’a, Rumeli Balkan Dernekleri Federasyonu’na, İÜ Avrasya Enstitüsü’ne, İÜ Atatürk İlke ve İnkılapları Enstitüsü’ne ve diğer tüm emek ve katılım gösteren paydaşlara teşekkür ederek sözlerini sonlandırdı.

Prof. Dr. Eraslan’ın ardından kürsüye Rumeli Balkan Dernekleri Federasyonu Başkanı Ayhan Bölükbaşı geldi. Bu yıl kongreyi İstanbul Üniversitesi ile işbirliği içerisinde yapmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek konuşmasına başlayan Bölükbaşı, Federasyonun özellikle Balkanlarda ve Kafkasya’da yaşanan acıları unutmamak ve unutturmamak misyonuyla yola çıktıklarını belirtti. Osmanlı İmparatorluğu’nun İstanbul’dan önce balkanları fethettiğini ve 3 kıtayı balkan topraklarından yönettiğini vurgularken, “Yıllarca Balkan topraklarında var olan refah ve huzur içlerine düşen mikro milliyetçilik akımıyla son buldu ve ata yurtlarımızdan sökülüp atıldık. Bu günlerden sonra o topraklarda acı, gözyaşı ve hasret hiç dinmedi” dedi. Bölükbaşı, insanlığın savaş ve göçlerden, katliamlardan gerekli dersleri almadığını belirterek milli ve evrensel bir bilincin oluşturulmasının önemli olduğunu vurguladı. Bölükbaşı, sözlerini İÜ Rektörlüğü’ne, İÜ Atatürk İlke ve İnkılapları Enstitüsü hocalarına ve katılımcılara teşekkür ederek sonlandırdı.

Ayhan Bölükbaşı’nın ardından kürsüye İÜ Avrasya Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Mustafa Aydın geldi. Balkanlarda yaşanan trajik olaylardan ve işlenen insanlık suçlarından bahseden Prof. Dr. Aydın, “Kongrenin geçmişimize, bugünümüze ve yarınımıza ışık tutmasını diliyor emeği geçen herkese teşekkürü borç biliyorum” diyerek sözlerini sonlandırdı.

İÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Sedat Murat konuşmasında, İstanbul Üniversitesi olarak bu tarz etkinliklere ev sahipliği yapmaktan, maddi ve manevi her anlamda destek olmaktan duydukları mutluluğu dile getirdi. Göçmen kelimesinin Türkçe’de yeni yeni yer bulan bir ifade olduğunu belirten Prof. Dr. Murat, göçmenin aslının toplumumuzda muhacir olarak kullanıldığını belirtti. Türk toplumunu barbarlıkla suçlayan batılı bilim insanlarının tarafsız tutum sergilemedikçe bu kısır döngünün çözülemeyeceğine değinen Prof. Dr. Murat, “İnsanların diline ve dinine dokunmayan bir devleti barbarlıkla suçlayanlar kendisi gibi olmayanları katledip onlara zulmederek, göçe zorlayarak bu coğrafyada kan, acı ve gözyaşının dinmesini huzur ve barış ortamının oluşmasını engelliyorlar” dedi. Prof. Dr. Murat konuşmasını, kongrenin herkes için hayırlı ve güzel sonuçlara vesile olmasını dileyerek sonlandırdı.

İÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Sedat Murat’ın ardından kürsüye Merkez Valisi Selman Yenigün geldi. Yenigün konuşmasında bizzat yaşadığımız ya da atalarımız dolayısıyla yaşamak durumunda olduğumuz zorluklardan ders almak mecburiyetinde olduğumuzu belirtirken, Türkiye topraklarına gelmiş 9 milyon göçmenin 7 milyonunun balkanlardan olduğunu önemle vurguladı. Kendi ailesinin yaşadığı göç sürecini anlatan Vali Yenigün, emeği geçenlere teşekkür ederek sözlerini sonlandırdı.

Açılış konuşmalarında son olarak onur konuğu TC Eski Çevre ve Şehircilik Bakanı İdris Güllüce kürsüye geldi. Güllüce, çok güzel ve önemli bir kongrenin düzenlediğini belirterek savaşların ve göçün sosyal ve siyasal etkilerinin kavranmasının önemini vurguladı. Güllüce, Atatürk’ün 1930 yılında “S.S.C.B bünyesinde var olan bir sürü soydaşımız var ve ola ki bir gün S.S.C.B dağılır ise soydaşlarımızla ortak işler başarabilmek için hazırlıklı olmayız” şeklindeki anekdotunu belirterek, “Dönemin siyasileri bu hazırlıkta bulunamadığı için bugün hala milli politikalarımızı oluştururken belirli sorunlar yaşıyoruz. Bu sebeptendir ki milli bilinci oluşturmak ve bu insanlık suçlarının zararlarını anlamak için böyle kongreleri düzenlemeye devam etmeliyiz” dedi. Katılımcılara kongre bilim heyetine ve düzenleme kuruluna teşekkür ederek sözlerini sonlandırdı.

Kongre’de Bulgaristan Hak ve Özgürlük Partisi Millet Vekili Şabanali Ahmet de bir konuşma yaptı. Açılış konuşmalarının ardından Eski Çevre ve Şehircilik Bakanı İdris Güllüce ve Rumeli Balkan Dernekleri Federasyonu Başkanı Ayhan Bölükbaşı ve derneğin eski başkanları hep birlikte İstanbul Üniversitesi adına İÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Sedat Murat’a plaket takdim ettiler.

Plaket takdiminin ardından Arif Şentürk’ün balkan eserleri konseriyle açılış töreni son buldu.

Öğleden sonra devam eden kongrede Prof. Dr. Mahir AYDIN’ın başkanlığını yaptığı “BALKAN SAVAŞLARI VE GÖÇ” başlıklı oturumda, akademisyenler Dr. Hümmet KANAL, Prof. Dr. Sonja NIKOLOVA, Yrd. Doç. Dr. Christopher GUNN, Dr. Esra ÖZSÜER tebliğlerini sundular. Prof. Dr. Süleyman BEYOĞLU’nun başkanlığını yaptığı “I. DÜNYA SAVAŞI VE GÖÇ” başlıklı ikinci oturumda Doç. Dr. Ledia DUSHKU, Yrd. Doç. Dr. Jędrzej PASZKIEWICZ, Doç. Dr. Agim MAMUTİ, Prof. Dr. Bülent ÖZDEMİR – Esin ÖZGÜL, Prof. Dr. Ayşenur TÜTÜNCÜ’nün başkanlığını yaptığı “I. DÜNYA SAVAŞININ SOSYAL SONUÇLARI” başlıklı oturumda Yrd. Doç. Dr. Suat ZEYREK, Dr. Metin İLHAN, Dr. Scekic RADENKO, Doç. Dr. Nuray ÖZDEMİR tebliğlerini sundular.

3 Aralık’ta gerçekleştirilen Prof. Dr. Ara ALTUN başkanlığındaki “GÖÇ VE KÜLTÜR” başlıklı oturumda Prof. Dr. Aleksandar KADİJEVİC, Yrd. Doç. Dr. Fahri KILIÇ, Dr. Sarit COFMAN-SİMHON, Doç. Dr. Feyzan GÖHER VURAL – Doç. Dr. Timur VURAL, Prof. Dr. Emine İNANIR başkanlığındaki “GÖÇ VE TOPLUM HAYATI” başlıklı oturumda Dr. Sebastian CWIKLINSKI, Yrd. Doç. Dr. Nimet Ayşe BAKIRCILAR, Araş. Gör. İrfan Davut ÇAM, Prof. Dr. Arzu TOZDUMAN TERZİ’nin başkanlığını yaptığı “I. DÜNYA SAVAŞI’NIN BALKANLARA ETKİLERİ” başlıklı oturumda Prof. Dr. Ema MİLJKOVİĆ – Doç. Dr. Ionut COJOCARU, Doç. Dr. Uğur ÖZCAN, Prof. Dr. Božidar JEZERNİK, Prof. Dr. Mustafa AYDIN’ın başkanlığını yaptığı “MÜBADELE” başlıklı oturumda Prof. Dr. İbrahim TELLİOĞLU, Yrd. Doç. Dr. Nilüfer ERDEM, Dr. Stavros ANESTİDİS, Dr. Ümmügülsüm CANDEĞER, Prof. Dr. Cezmi ERASLAN’ın başkanlığını yaptığı “MÜBADELE” başlıklı oturumda Prof. Dr. Nedim İPEK, Prof. Dr. Hikmet ÖKSÜZ, Prof. Dr. Yusuf SARINAY – Doç. Dr. Recep KARACAKAYA tebliğlerini sundular. Kongre Prof. Dr. Nedim İPEK’in başkanlığında gerçekleştirilen Prof. Dr. Cezmi ERASLAN, Prof. Dr. Mustafa AYDIN, Ayhan BÖLÜKBAŞI katıldığı “DEĞERLENDİRME VE KAPANIŞ” oturumu ile sonlandırıldı.