AFRİKA’NIN ASİL GÖÇERLERİ TUAREGLER

Enstitü Seminerleri kapsamında Araş. Gör. Muhammed Tandoğan 13 Şubat Çarşamba günü ‘AFRİKA’NIN ASİL GÖÇERLERİ TUAREGLER’ adlı sunumunu gerçekleştirmiştir.
 AFRİKA’NIN ASİL GÖÇERLERİ TUAREGLER
Türkiye’de genel olarak Afrika denince bilhassa Kuzey Afrika ve son zamanlarda ise Sahraaltı Afrika bölgesi ve toplulukları öne çıkmaktadır. Halbuki Büyük Sahra Çölü sekiz milyon km²’lik bir yüzölçümüne sahiptir. Bu kadar büyüklüğüne rağmen kumlarla (çöllerle) kaplı olması dolayısıyla tarih boyunca sadece üç toplum (Tevârık, Tubu ve Mor) burada yaşamaya muktedir oldu ve halen de yaşamaktadırlar.Tuaregler, her iki bölge arasında asırlardır köprü vazifesi gören tanımlanmış en eski topluluklardandır. Araplar tarafından X. hicrî asırdan itibaren Trablusgarp’tan Nijer nehrine kadar Sahra bölgesinde yaşayan Berberî Targa kabilesine Tuareg; reislerine ise “amenukal” denilmektedir. Fransızların Tuareg, İngilizlerin Tawarik dedikleri bu insanlar, lisanları “Temaşekçe”de kendilerine “hür insanlar” manasına “imohag” demektedirler. Tarih boyunca kuzey ve güney Tuaregleri diye iki ana kola ayrılan bu kavmin birçok alt kolu da bulunmaktadır. Bu kavmin Sanhâce, Hevvâre, Zenâte ve Lamta kabileleriyle de bağlarının olması savunulan kuvvetli görüşler arasındadır. Çünkü bu kabilelerin neredeyse hepsi, zamanla sahilin dağdağalı ve idarî sistemdeki düzensizlikler sonucu oluşan esareti kabullenemedikleri için iç kısımlara göçmüşlerdir. İşte bundan dolayı Araplar bu kabilelere, vatan-ı aslîlerini terk etmiş manasına gelen “Târik” ve çoğul sigasıyla “Tevârık” ismini vermişlerdir. Ancak tarihsel sürecin bu şekilde seyretmesinde sahil yerleşimlerindeki uygar medeniyetlerin zayıflamasının büyük etkisi vardır. Zayıflayan medeniyetlerin bölgelerine yönelen bu göçer kabileler, kavim ve medeniyetlerin güçlerini tekrardan kazanmaları sonrasında, bu göçer kabilelerin geri çekildikleri ve güneye Sahra içlerine doğru indikleri de tarihî bir gerçektir.